Strobouwproject Iewan in Lent

Ecologisch bouwen met bewoners

Fotografie: Annebelle Nooteboom
Soort project: Nieuwbouw 
Bouwtype: Woningbouw 

Projectbeschrijving

Het begon met een gedeelde droom van duurzaam en gemeenschappelijk leven. Al snel bleek dat er veel meer mensen verlangden naar een andere manier van wonen en samenleven. De Initiatiefgroep Ecologisch Wonen Nijmegen (Iewan) was geboren. Iewan zocht – én vond – samenwerking met woningcorporatie Talis en bouwbedrijf Vastbouw. Ook de Woningbouwvereniging Gelderland (WBVG), de gemeente Nijmegen en de provincie Gelderland bleken meer dan bereid het initiatief te steunen. Met z’n allen zorgden zij ervoor dat dit project werkelijkheid kon worden.

Bouwmaterialen, energieconcepten, installaties en waterhuishouding, bij alles is rekening gehouden met productiemethodes, verbruik en CO2-uitstoot. Na een bezoek aan Sieben Linden, een ecodorp van 140 bewoners in het oosten van Duitsland, raakten de initiatiefnemers overtuigd van de voordelen van stro en leem als bouwmaterialen. Stro en leem zijn natuurlijke materialen uit de omgeving, isoleren zeer goed, zijn dampdoorlatend en zorgen voor een prettig binnenklimaat. Michel Post van ORIO Architecten werd ingeschakeld om, in nauw overleg met de toekomstige bewoners, een ontwerp te maken van hoe Iewan er uit zou moeten zien.

Op 17 maart 2014 werd op de bouwplaats het startsein gegeven. Iets meer dan een jaar later werd de bouw voltooid. De toekomstige bewoners hebben zelf het houtskelet met stro opgevuld en de muren afgewerkt met leemstuc. Zij werden hierbij ondersteund door in totaal ruim tweehonderd vrijwilligers die al doende ervaring opdeden met stro- en leembouw.

Biobased producten

Gevelconstructie: houtskeletbouw
Gevelisolatie: strobalen 360 x 480 x 800 mm
Gevelbekleding: douglas gepotdekselde planken
Kozijnen, buiten: accoya hout
Dakisolatie: strobalen (deels)
Wandafwerking: basisleem 30 mm | leemstuc 10 mm
Vloerconstructie verdieping: houten balken
Coatings, verven en lijmen: niet gebruikt

Toelichting

Bouwen met strobalen
Een uniek kenmerk van Iewan is de keuze voor stro als bouwmateriaal voor de buitenmuren; strobalen zijn aangebracht in een skelet van hout en vervolgens afgewerkt met leem. Bouwen met stro is niet nieuw, maar wel nieuw is dat het hier gaat om een project in samenwerking met een woningcorporatie. Een project van deze grootte is nog niet eerder in Nederland gerealiseerd.

Het bouwen met strobalen is een milieuvriendelijke manier van bouwen, stro is een afvalproduct. Veel landen hebben een overschot aan stro en in deze landen wordt stro verbrand of ondergeploegd. Het verbouwen en oogsten van stro kost minder energie dan het gebruik van ander bouwmateriaal. Bovendien heeft het in vergelijking met bijvoorbeeld bomen een korte groeitijd (1 jaar).

Strobouw is relatief eenvoudig
Strobalen zijn makkelijk om mee te werken en strobouw is daardoor voor veel mensen toegankelijk. Strobaalbouw nodigt mensen uit die geen bouwervaring hebben om mee te doen, want iedereen kan de ene strobaal op de andere stapelen. Mensen die normaal niet snel zouden meedoen aan een bouwproces, omdat ze denken dat ze dat niet kunnen, hebben die angst veel minder wanneer het gaat om het bouwen met strobalen. Met stro kun je creatief bouwen in ronde vormen. Mensen met en zonder bouwervaring bouwen samen een huis, waardoor ze zich daarna extra betrokken bij hun woning en buurt.

Wegnemen vooroordelen
De brandweerstand van een aan weerszijden afgewerkte strobalen wand bedraagt 90 minuten, tegenover 60 minuten voor een traditioneel opgebouwde muur. Dat is officieel gebleken uit Oostenrijks onderzoek (bron: strobouw.nl). Daarom is het ook geen enkel probleem om een normale brandverzekering af te sluiten voor een strobouwwoning. Ook het gevaar op rotten is uitgesloten, als de strobalen voldoende droog zijn bij de verwerking. En wat het ongedierte betreft: stro bevat veel cellulose waar knaagdieren en insecten niet van houden. Van het graan is in strobalen immers niks meer terug te vinden. Na het stapelen en aanpersen van de strobalen en het bepleisteren is het voor ongewenst bezoek niet meer mogelijk om in de wanden te komen.

Afwerking
De buitenkant van het gebouw is voorzien van onbehandeld fsc-gecertificeerd hout. Waar toepassing van beton onvermijdelijk was, is gekozen voor een milieuvriendelijkere versie van gewoon beton, doordat het deels is gemaakt van gerecycled beton. De vloeren tussen de woningen zijn van hout, met een cementen dekvloer. De kozijnen zijn gemaakt van accoya-hout. Het hoeft niet geschilderd te worden en vraagt weinig onderhoud. Voor de woningscheidende muren is kalkzandsteen gebruikt. Ook is er zo veel mogelijk gekozen voor ecologische verf.

Veel groen
Niet alleen de bouwprincipes zijn ‘groen’, ook in letterlijke zin wordt groen de overheersende kleur. Om het gebouw heen komt een tuin, waarin het gros van de planten eetbare producten produceert. Daarnaast krijgt het woongebouw ook een binnentuin en op de derde verdieping een dakterras.  en de multifunctionele ruimte krijgt een grasdak.

Detailtekeningen/docs
Projectgegevens
Datum oplevering:
mei 2015
Bruto vloeroppervlakte:
2269 m2
Bouwkosten:
Opdrachtgever:
Iewan en Woningbouwcorporatie Talis
Ontwerpbureau:
ORIO Architecten
Projectarchitect:
Michel Post
Betrokken aannemer:
Vastbouw
Adresgegevens project:
Karl Marxstraat 101, Lent, Netherlands
Te bezoeken:
Iedere eerste zaterdag van de maand, via www.iewan.nl
Meer informatie:
Iewan - Strowijk Nijmegen
Gerelateerde artikelen