Ecologische woning Dirksland

Massiefhouten, energieneutrale woning op basis van biobased materialen

Soort project: Nieuwbouw 
Bouwtype: Woningbouw 

Projectbeschrijving

Toen architect Joop Bensdorp en zijn vrouw in 2010 een kavel kochten in Dirksland wilden ze een huis dat plezierig en gezond is om in te wonen, en dat bovendien het milieu zo min mogelijk belast. Daarom kozen ze voor een integrale toepassing van ecologische bouwmethodes, natuurlijke principes en biobased bouwmaterialen. Zo put je grondstoffen zo min mogelijk uit en kun je op een eenvoudige manier veel energie opwekken en besparen.

Grotendeels biobased
De woning is voor 85% gebouwd met natuurlijke, herwinbare, recyclebare en biologisch afbreekbare, biobased materialen. Hij bestaat volledig uit hout, waarbij een massiefhouten casco is gebruikt van Nur Holz, een systeem zonder lijmverbindingen. De massiefhouten wanden zijn voor het merendeel onbehandeld toegepast. Het gebruik van vluchtige stoffen is daardoor minimaal. Uiteraard is het huis zeer goed geïsoleerd. Als isolatiemateriaal is schapenwol gebruikt. Het dak is bekleed met gras op basis van turf. Verder is het huis dampopen, wat zorgt voor een goede, natuurlijke vochtregulatie.

Voor de verwarming maken de bewoners gebruik van passieve zonne-energie en een accumulerende houtkachel van Tigchelaar. Het huis is georiënteerd op het zuiden, waardoor zonlicht in de winter diep doordringt. Door een groot overstek blijft de zon in de zomer buiten. In combinatie met het grasdak zorgt dit ervoor dat het huis dan heerlijk koel blijft. Warm tapwater wordt opgewekt met een zonneboiler in combinatie met zonnecollectoren. De elektriciteit wordt opgewekt met 12 PV panelen. Daardoor is het huis energieneutraal.

Biobased producten

Gevelconstructie: Nur Holz massief houten wandelementen 155 mm
Gevelisolatie: Doscha schapenwol 140 mm
Gevelbekleding: onbehandeld (vergrijzende) Western Red Cedar delen, gemonteerd op horizontale regels van eveneens Western Red Cedar.
Kozijnen, buiten: Robinia kozijnen
Dakconstructie, schuin: vuren houten gordingen, FSC-gecertificeerd.
Dakbedekking: grasdak op basis van Nittedal Torvindustri turfzakjes
Dakisolatie: Doscha schapenwol, 280 mm dik
Binnenwanden dragend: Nur Holz massief houten wandelementen 155 mm
Binnenwanden niet dragend: Nur Holz massief houten wandelementen 120 mm dik
Kozijnen binnen: onbehandeld vurenhout, FSC-gecertificeerd
Wand- en plafondafwerking: wanden van keuken, badkamer en toiletten zijn behandeld met Allbäck lijnoliewax. Overige wanden en plafonds zijn onbehandeld.
Vloeren, begane grond: hergebruikte houten balken | 18 mm ecoboard | hergebruikte vuren vloerdelen
Vloerisolatie: Doscha schapenwol 140 mm
Vloeren, verdieping: Nur Holz massief houten vloerelementen 208 mm dik
Vloerafwerking: Osmo parketolie
Coatings, verven en lijmen: UULA Roslagin olie voor dakoverstek

Toelichting

Bij de keuze van materialen is vooral gekeken of materialen van natuurlijke oorsprong en onbewerkt zijn en of ze onbewerkt kunnen worden toegepast. Bij de gevelmaterialen is tevens gekeken of de gebruikte materialen ook vochtregulerend zijn, waardoor het huis dampopen gebouwd kon worden.

Hout en schapenwol voldoen beiden aan bovengenoemde criteria, hoewel schapenwol van Doscha wel een bewerking heeft ondergaan om te voorkomen dat motten het wol opeten. Voor deze bewerking, die Doscha niet prijs wil geven, zijn volgens hen wel natuurlijke middelen gebruikt.

Massief houtbouwsysteem
Het massief houtbouwsysteem van Nur Holz combineert een aantal voordelen, waardoor het uitermate geschikt is voor dampopen en biobased bouwen. Het is niet bewerkt met lijmen of impregneermiddelen en hoeft niet afgewerkt te worden. Daarnaast is het vochtregulerend, isolerend en scheidend, en kun je het als dragend element toepassen. Bovendien wordt het geprefabriceerd en alleen op de bouwplaats gemonteerd. Dat verhoogt de kwaliteit en voorkomt onnodig afval. En wat zeker niet onbelangrijk is, het ziet er prachtig uit.

Schapenwol is bijzonder goed vochtregulerend en prettig om te verwerken. Het was bovendien het meest duurzame isolatiemateriaal ten tijde van de bouw. Doordat bij de huidige berekeningen de uitstoot van de schapen moet worden meegerekend, zou het nu juist een milieu-onvriendelijk materiaal zijn. Goede alternatieven zijn houtwol, hennepwol en vlaswol.

Dak gemaakt op bouwplaats
Bij het ontwerp van het dak is het toepassen van verlijmde plaatmaterialen om eerder genoemde reden zoveel mogelijk vermeden. Daardoor is het dak op een zeer traditionele manier op de bouwplaats gemaakt. Dit was echter zeer arbeidsintensief en tijdrovend. Achteraf gezien is het de vraag of dit opweegt tegen de beperkte milieuwinst.

De funderingsbalken en heipalen zijn van beton. De fundering is geïsoleerd met bekistingselementen van polystyreen. In de kleiachtige en natte omgeving van Dirksland is dat voorlopig de enige optie. Om het gebruik van beton zoveel mogelijk te beperken is de beganegrondvloer van gebruikt hout gemaakt en geïsoleerd met schapenwol. Daardoor was het wel noodzakelijk om ook een kruipruimte onder de woning te maken.

De accumulerende houtkachel is opgebouwd met leemstenen en afgewerkt met leem. Ook deze is niet verder afgewerkt, waardoor de natuurlijke kleur van het leem zichtbaar blijft.

Detailtekeningen/docs
Projectgegevens
Datum oplevering:
oktober 2011
Bruto vloeroppervlakte:
136 m2
Bouwkosten:
€ 260.000,- incl. houtkachel, installaties en btw
Opdrachtgever:
Particulier (J. Bensdorp en M. Sweep)
Ontwerpbureau:
Ruimte voor Leven
Projectarchitect:
Joop Bensdorp
Adresgegevens project:
Akkerleeven 12, Dirksland, Nederland
Te bezoeken:
te bezoeken op afspraak en tijdens open dagen van de Duurzame Huizenroute
Gerelateerde artikelen