Artikelen

Forbo nodigt architecten uit om Klimaatakkoord te redden

De duurzame ingredienten van het CO2-neutrale Marmoleum Forbo Flooring maakt zich ongerust dat de doelstellingen uit het oorspronkelijke Klimaatakkoord niet gehaald worden.

Udo Weijkamp, directeur Forbo Flooring Systems Nederland, is bang dat ‘het grote aanmodderen is begonnen’. Omdat zogenaamde klimaattafels in het leven zijn geroepen en de overheid overlegt met honderden verschillende belanghebbenden zoals bedrijven die allemaal hun eigen belangen hebben en verdedigen.

Uitnodiging

Daarom nodigt Udo Weijkamp iedereen die een rol speelt in gebouwde omgeving zoals architecten, bouwbedrijven, eigenaren, grote eindgebruikers en fabrikanten uit op het aankomende World Architecture Festival in Amsterdam om samen alvast stappen te zetten.

Lees meer

Blog: Hennep uit Veghel

Vorige week zaterdag vond de buurtbarbecue van de Corsicalaan in Veghel plaats. En hoewel ik vrij laat arriveerde in verband met een eerdere vergadering, heb ik veel leuke gesprekken gevoerd met verschillende buren. Onze gastheer Antoon had een artikel uit de Telegraaf op tafel gelegd, over een door mij ontworpen woonhuis dat momenteel in Veghel gebouwd wordt. De buitenmuren worden opgetrokken uit een mengsel van kalk en hennep. En nee… dit is niet het hennep uit Veghel dat nog niet zo lang geleden in het nieuws was. 

Voor diegenen die het artikel uit de Telegraaf niet gelezen hebben: het gaat over de bouw van een vrijstaande woning met het uiterlijk van een zwarte schuur, waarbij het dak een groot overstek heeft. Kenmerkend zijn de houten spanten en kozijnen die een mooi contrast vormen met het zwarte hout van de gevel en het dak waar zwarte pannen op komen.

Het is het eerste woonhuis in Nederland dat met dit specifieke mengsel van hennep en kalk gebouwd wordt, maar dit wil niet zeggen dat het een onbekende bouwmethode is. In het buitenland worden er zelfs al gemeentehuizen, kantoren en scholen mee gebouwd. Ook is het bij uitstek geschikt voor renovatieprojecten.

De belangrijkste vraag die gesteld werd, en waar ik graag via deze weg een antwoord op wil geven, is de vraag: ‘Waarom?’, ‘Waarom bouw je op deze manier?’, ‘Waarom niet gewoon traditioneel metselen? Dan krijg je de garantie dat het er over 100 jaar nog staat.’ Mijn reden om te bouwen met deze materialen, en daarmee het antwoord op de veel gestelde vraag, is: gezondheid, comfort en milieu.

Lees meer

Biobased bouwen in de spotlight

Biobased bouwen is hot. Ook de media besteden meer en meer aandacht aan deze duurzame manier van bouwen. Tijdens de bouwvak verschijnt Cobouw volgens een zomerschema. Elke week staat er online een ander actueel thema centraal. In de week van 10 t/m 14 augustus 2015 lieten columnisten hun licht schijnen over het onderwerp: biobased bouwen. Ook verscheen een aantal artikelen waarin biobased materialen de hoofdrol spelen.

Hieronder hebben wij de blogs en artikelen van deze week voor u op een rij gezet.

Lees meer

Circulair werken met focus op biobased productontwikkeling

De circulaire economie, we hebben er veel over te zeggen. Jaarlijks worden er tientallen congressen over georganiseerd en elke keer klinkt de roep om actie. De noodzaak om van de lineaire verbruikseconomie naar de circulaire gebruikseconomie te gaan, wordt elke dag groter. Toch blijft het in de praktijk veelal bij praten. Om dat te doorbreken ondersteun ik, samen met Vincent van Rijsewijk, overheden en bedrijven om van wens naar uitvoering te komen. Op een heel praktische manier, vanuit een heel scherpe visie.

Sinds 1 januari 2015 is de overheid verplicht om duurzaam in te kopen. Maar hoe doe je dat? Welke criteria gelden dan en zijn er überhaupt wel alternatieven te koop? Wat voor invloed heeft dat op het budget en welke maatschappelijke, sociale en/of milieudoelstellingen kunnen ermee gerealiseerd worden? Dit zijn vragen die bij veel organisaties de kop op steken. En dan is er nog de term ‘biobased’. Wat is dat en wat kan ik ermee? Hoe kan ik mijn eigen organisatie, dienstverlening of productieproces circulair maken en daar biobased in passen? Allemaal praktische vragen die vaak moeilijk te beantwoorden zijn. Wie op zoek gaat naar antwoorden, komt in een wirwar van informatie, rapporten en veelheid aan congressen terecht.

Lees meer

Pleidooi voor inzet hernieuwbare energie én materialen

Al minstens 30 jaar zijn we bezig met een energietransitie: het reduceren van ons energiegebruik en de introductie van hernieuwbare energie. En nu lijkt er eindelijk een doorbraak te zijn in de woningbouw. De nul-energie en ‘Nul-op-de-Meter’-concepten worden volop toegepast en getest. Dit hebben we mede te danken aan de Chinezen die de markt van de zonnecellen hebben opengebroken. En de verschillende crises, zowel financieel als milieukundig, hebben dit proces nog eens extra versneld. De energieprestatie-eis voor gebouwen (EPC) is in de jaren negentig ingevoerd en heeft zijn werk gedaan. Anno 2015 kan deze worden afgeschaft. Voortaan is het voldoende om nul-energie of beter voor te schrijven. Een laag energiegebruik is niet per se de norm; het gaat om een balans tussen vraag en bouwplaatsgebonden energie-aanbod.

De consument, die overigens niet vraagt om een energieneutrale woning, maar om een woning met het comfortniveau en de gemakken van deze moderne tijd, krijgt eindelijk de noodzakelijke prestatiegarantie.

Materiaalgebruik
Maar nu ontstaat er een nieuwe kwestie, het materiaalgebruik explodeert. Naast het probleem van de grondstofuitputting (daarover in een volgende blog meer), heeft ook dit een aanzienlijke impact op de CO2-uitstoot. Er zit veel energie in de winning, het transport en de fabricage van materialen en producten. Maar wat betreft het materiaalgebruik, verkeren nog in de vroege jaren negentig sfeer: denken in maatregelen, in plaats van toekomstbestendige, integrale oplossingen. Zonder norm of ambitie. Het beleid tot nu toe heeft gefaald. Het boekje ‘Duurzaamheidsoorlog’ van Thomas van Belzen licht een tipje van de (bouw-)sluier op. Een tipje, want de lobby is enorm. Dit heb ik zelf onlangs nog ervaren toen ik schreef dat duurzaam beton niet bestaat. Net zo min als dat duurzaam hout bestaat. Het is namelijk het gebruik en de toepassing van het materiaal wat de ‘duurzaamheid’ bepaalt.

Lees meer

De stad biedt kansen voor biobased economy

Het begrip ‘biobased’ blijft discussies oproepen. Hartstikke goed, want we moeten kritisch blijven. Uit de ervaringen met biobrandstoffen blijkt bijvoorbeeld dat er ongewenste (duurzaamheids)effecten kunnen optreden bij het gebruik van biomassa. Gelukkig groeit het bewustzijn dat we spaarzaam met het milieu moeten omgaan: uit bescherming van onze aarde, om onze economie te moderniseren en om onze maatschappij toekomstbestendig te maken. Kunnen we onze levensstandaard verhogen met een duurzame biobased aanpak?

Hoe biobased kan werken
Volgens het Britse rapport An economy that works van Aldersgate Group, is een duurzame en toekomstbestendige economie te herkennen aan zes karakteristieken: een lage werkloosheid, gelijkheid van kansen, hoge mate van welzijn, een lage CO2-uitstoot, een afvalvrij bestaan en een verbeterde natuurlijke omgeving. Wie wordt hier nu niet gelukkig van?

Opvallend is dat drie van de zes kenmerken gerelateerd zijn aan milieuvraagstukken. In de sociale psychologie wordt onderkend dat mensen (individuen, groepen en organisaties) er moeite mee hebben om effectief te reageren op maatschappelijke uitdagingen, zoals de klimaatverandering. Burgers zien wel de noodzaak van een duurzame economie, maar wachten op overheid en bedrijfsleven. We hebben elkaar inderdaad hard nodig om de onvermijdelijke verandering teweeg te brengen, maar met een afwachtende houding komen er we niet. Daarom geloof ik in het gedachtegoed ‘Think Big, Start Small’.

Lees meer

Huizen van gras en suiker

Aristoteles zei het al: “Als er een betere oplossing te vinden is, dan heeft de natuur deze ongetwijfeld al gevonden”. En zo is het.
Toen onze voorouders de eerste huizen bouwden van leem en stro, hadden ze geen andere keuze. Maar nu de bouw een wel erg dure en milieubelastende hobby is geworden, is de moderne mensch natuurlijke materialen aan het herontdekken.

Lees meer in de blog van Adjiedj Bakas  Externe link

Biobased = duurzaam? – Deel 2

Om te kunnen beantwoorden of biobased ook daadwerkelijk duurzaam is, moeten we eerst weten wat er met biobased bedoeld wordt en wat duurzaam precies inhoudt. In deel 1 van deze blog is de definitie van biobased nader uiteen gezet, in deze blog wil ik verder uitwijden over de term ‘duurzaamheid’.

Containerbegrip

De volgende vraag is dus: ‘Wat is duurzaam?’ De laatste jaren lijkt het een containerbegrip geworden voor alles wat iemand belangrijk vindt in het leven. Je kan alles duurzaam noemen, er is niemand die het tegen zal spreken.

Heel trendy is het bijvoorbeeld om zó te ontwerpen dat alles na levensduur gerecycled kan worden, zoals gebouwdelen. Heel duurzaam zegt men. Maar in feite is het het ontkennen van het huidige probleem; een vrijbrief om te bouwen wat we willen, ‘het kan later toch hergebruikt worden’. Met andere woorden, ‘we doen nu niks en straks lossen ze het wel op’. Dit soort redeneringen zijn feitelijk zelfs de oorzaak van schaarste aan materialen, omdat we ze nu ongebreideld gebruiken en uitputten, waardoor we straks wel verplicht zijn te recyclen. Waarom nu niet zelf al met hergebruikte materialen werken? En dat is dan nog maar de fysische kant van het begrip duurzaam. Er zitten tegenwoordig ook nog de broodnodige sociale, gezondheid- en comfortassociaties in.

Lees meer

Biobased = duurzaam?

Om te kunnen beantwoorden of biobased ook daadwerkelijk duurzaam is, moeten we eerst weten wat er met biobased bedoeld wordt en wat duurzaam precies inhoudt. Te beginnen met: ‘Wat is een biobased materiaal, grondstof of product?’ Een eerste, veelgehoorde reactie: ‘een natuurlijk product’. Maar dit is zeer breed en vaag,  in wezen is alles natuur.  Of we zouden ‘natuur’ net zo moeten definiëren zoals Freek de Jonge het in zijn show doet, wanneer hij zogenaamd aan zijn kleinzoon vraagt wat natuur is en deze doodleuk antwoordt: “Daar waar je geen bereik hebt”.

Een aantal organisaties spreekt van biobased materialen als zijnde materialen met ‘biomassa als grondstof’. Dat is een eenvoudig antwoord en meestal voldoende in een algemeen gesprek. Maar de vraag is of dat zo letterlijk bedoeld wordt. Want fossiele brandstoffen zoals olie, kolen en gas zijn ook van biomassa afkomstig. Biomassa heeft bovendien de connotatie dat het alleen van plantaardig origine is, soms ook wel nagroeibaar genoemd. Maar dat hoeft niet natuurlijk, want is beenderlijm dan niet biobased? Een Wikipedia-lemma benoemt dat ook zo: [biobased materials are] “substances derived from living (or once-living) organisms”. Als we deze definitie hanteren, dan horen de miljoenen jaren opgebouwde lagen kalkskeletjes waaruit olie ontstaat er wel bij natuurlijk. Lees meer

Wat kost dat nou, zo’n huis van stro?

Je hebt het ongetwijfeld voorbij zien komen, het reclamespotje van Nuon waarbij een man, strak in pak, ons vertelt dat de spouwisolatie van Nuon goed is voor het redden van onze planeet. Naast hem loopt een man in werkkleding die beweert dat niemand geïnteresseerd is in het redden van onze planeet, maar wel in de inhoud van hun portemonnee.

Je kunt volgens hem “tot wel vele honderden eurootjes per jaar” besparen met de spouwisolatie van Nuon. Ik blijf me verbazen over het feit dat juist een energieleverancier ons vertelt dat we minder energie moeten afnemen. Daarbij komt dat de spouwisolatie van Nuon helemaal niet zo goed is voor het milieu en dat er bij de productie ervan juist heel veel energie wordt verbruikt. De reclame mag dan in mijn ogen misleidend zijn, de boodschap is duidelijk: het is uiteindelijk mogelijk de planeet te redden zonder onze portemonnee uit het oog te verliezen. Maar laten we dit alsjeblieft doen op een natuurlijke manier, door bijvoorbeeld te isoleren met een organisch product als stro.

Lees meer

Level playing field voor biobased bouw

Hoe ongelijk is het speelveld van eindige versus Biobased bouwmaterialen? Wat zijn de belemmeringen in de wet- en regelgeving voor biobased bouwen? En wat zijn op basis van die inzichten effectieve stimulerende maatregelen die een gemeente zelfstandig kan nemen? Lees meer Externe link

De toekomst is aan biobased materialen

Duurzaamheid, biobased bouwen, Cradle to Cradle® en circulaire economie, het komt allemaal neer op het sluiten van kringlopen. Fossiele grondstoffen hebben een langcyclische kringloop. Maar als we het hebben over het sluiten van de kringloop, bedoelen we dus een cyclische kringloop: grondstoffen die groeien in een tijdsbestek van een seizoen tot ongeveer honderd jaar (een boom). Biobased materialen maken uitsluitend gebruik van hergroeibare materialen, grondstoffen die normaal de composthoop op gaan. Lees meer Externe link

Circulaire economie: prioriteit bij biobased bouwen of technische materialen?

Hoe belangrijk, kansrijk en uitdagend de omschakeling naar circulair ook moge zijn – zeker voor de technische materialen – de stelling van Maarten Epema is dat biobased bouwen absolute topprioriteit moet hebben. Het in de kringloop houden van bijvoorbeeld metalen als staal en aluminium kost nog steeds veel energie en is de bron van allerlei vervelende emissies. Lees meer Externe link

Biobased bouwen: ontwerpers en ontwikkelaars bepalend voor milieu-impact

Ontwikkelaars en ontwerpers vormen een essentiële schakel in het proces van duurzame ontwikkeling. Iedere ontwerpkeuze heeft invloed op de volgende fasen in het proces: de fabricage, het gebruik en mogelijkheid om onderdelen van het product te vervangen en te hergebruiken. Het kiezen van de juiste materialen is een belangrijk aspect van duurzaam ontwerpen. Het bepaalt of je een product kunt demonteren, kunt upcyclen, of misschien zelfs kunt composteren. Lees meer Externe link

Een gebouw van CO2

“Naast trachten de uitstoot te verminderen, ook CO2 gaan onttrekken uit de atmosfeer en opslaan. En dat is eenvoudiger dan het klinkt”, aldus Daan Bruggink. Lees meer Externe link

Biobased in perspectief

Een duurzame samenleving is gediend bij materialen die zo gemaakt kunnen worden dat de wereldvoorraad aan grondstoffen niet raakt uitgeput. In deze blog pleit de heer Ewald van Hal voor een nuancering van het begrip biobased materialen. Lees meer Externe link

Bouwen met grondstoffen uit de levende natuur

In november 2013 is de Green Deal Biobased Bouwen ondertekend door ruim 20 partijen die actief zijn in de bouwsector. In deze blog wordt kort toegelicht wat binnen de green deal, bedoeld wordt met ‘biobased bouwen’. Lees meer Externe link

Ontwikkeling biobased bouwmaterialen vordert

Extra voortgestuwd door de recessies, blijft duurzaamheid in al zijn vlakken groeien. Men wordt gedwongen om buiten de kaders te denken. Immers zoals we het al dertig jaar deden, gaat niet meer. Richting duurzaamheid is de meest logische stap om je als bedrijf, organisatie te profileren. Nu op vele vlakken de Biobased Economy groeit, vordert ook de ontwikkeling en gebruik van biobased materialen in de bouw met rasse schreden. Maar, zoals het altijd gaat met nieuwe ontwikkelingen, moet nog blijken hoe we de biobased materialen in moeten delen? Lees meer Externe link